Nispen
Nispen is een oud dorp. In 1157 wordt het al vermeld onder de naam Nisipa. Het wordt genoemd in een oorkonde die een schenking van diverse goederen van Arnulfus de Brabander aan de abdij van Tongerlo bevestigde. De plaats was de zetel van de parochie Nispen, deze was onder meer uitgestrekt over de plaatsen Kalmthout, Essen, Nieuwmoer, Achterbroek, Wildert, Nispen, Roosendaal en Zegge. De plaatsnaam Nispen is waarschijnlijk ontleend aan de betekenis watertje door een laaggelegen land of in het water stekend land. Er wordt echter ook wel gezegd, dat het ontleend is aan de betekenis het heilzame water of het geneeskrachtige water. Iedere laatste zondag van augustus is in Nispen de jaarlijks terugkerende dorpsbraderie. In het dorp bevindt zich de Molen van Aerden, een beltmolen met een uniek zelfzwichtingssysteem. Deze molen heeft geen zeilen, maar kleppen op de wieken.
Auteur: Magny
Meer informatie
Dorp

De strontpaal
Hier staat de “Strontpaal', de legendarische grenspaal tussen België en Nederland bij Horendonk. Deze grenspaal dankt zijn naam aan de douaniers die de grenspaal tijdens de Eerste Wereldoorlog gebruikten om er hun behoefte achter te doen. Het is ook de plek waar op 5 met 1916 de smokkelaar Geert Schrauwen, alias “Klaveren Vrouwke”, op 37-jarige leeftijd werd doodgeschoten door een soldaat-commies. Ter herinnering aan de legendarische smokkelaar uit St. Willebrord zijn een kruis en de letters K.V. van "Klaveren Vrouwke" in de ongenummerde vierkante arduinen grenspaal gekerfd. Het is de schuilnaam van die beruchte smokkelaar, die net als de troefkaart in het kaartspel steeds van vermomming veranderde. In 1973 verdween de legendarische paal uit de bossen bij Horendonk. Een andere paal is ter vervanging geplaatst tot onlangs de originele grenspaal weer opdook. Op 6 mei 2006, negentig jaar nadat smokkelaar Geert Schrauwen de dood vond aan de Nederlands-Belgische grens, keert de legendarische en originele grenspaal op zijn oorspronkelijke plaats terug. Ook is ernaast een rood-wit wachthuisje geplaatst, waarin de geschiedenis van “Klaveren Vrouwke” en het regionale smokkelwezen wordt belicht.
Auteur: Toineke
Meer informatie
Monument

Kalmthoutse Heide
Auteur: Dagwandelaar2
Meer informatie
Park

Molen van Aerden
De Molen van Aerden is een windmolen van het type beltmolen. De molen bevindt zich in het Noord-Brabantse Nispen .De molen is gebouwd in 1850 en werd gebruikt als korenmolen. Opdrachtgever voor de bouw was Johannes van de Weijgert, die de molen vier jaar later verkocht aan Johannes Ludovicus Aerden uit Wouw. Hij was een zoon van Jacobus Aerden die niet alleen eigenaar was van molen De Arend aldaar, maar ook van de molen in Essen-Hoek. Om minder afhankelijk te zijn van de wind werd in 1883 een stoommachine geplaatst en in 1903 een petroleummotor. In 1918 kreeg de molen aansluiting op het elektriciteitsnet. Toch werd ook op de wind gemalen: in 1936 installeerde molenmaker Marinus van Riet zijn systeem van zelfzwichting, het van Riet-systeem, op beide roeden.
Auteur: Wikipedia
Molen

Spui Schijf
De spui in Schijf.
Een turfvaart die van de veengebieden naar de uitvoerhaven liep, had soms een groot verval. Zonder kunstgrepen zou de vaart dan ook leeglopen. Vaarten stonden dan ook niet het hele jaar door vol met water. Om toch over voldoende water te beschikken op het moment van turftransport was een ingenieus systeem van sluisjes, stuwtjes en waterreservoirs ingericht. En hier was zo'n sluisje.
Auteur: Wim Blankers
Informatiebord

CENTRUM SCHIJF
Centrum Schijf met informatieborden over de turfwinning.
De naam Schijf is afkomstig van Swerte Scive: zwarte schijf, hetgeen gestoken turf was die uit de veengebieden van het huidige Schijf gewonnen werd. Het betrof turf van hoge kwaliteit die in dunne plakken werd uitgestoken en daarna aangestampt, zodat ze op schijven leek. Swerter scive werd uitgesproken als Swert Schijf, wat later 'Het Schijf' is geworden.
Auteur: Wim Blankers
Dorp

Sint-Martinuskerk
Bakstenen kerk in traditionele vormen met toren.
Gebouwd in 1939-1940 naar ontwerp van A.W. en B.P.J. Oomen uit Oosterhout.
Breed middenschip met lage en smalle zijbeuken en lage transeptarmen.
Orgel, afkomstig uit een onbekend klooster in Vlaanderen, vermoedelijk gebouwd ca 1700 door Jacobus van Eynde.
In 1909 in de toenmalige kerk van Schijf geplaatst en in 1985 door Vermeulen (Weert) gerestaureerd.
Het kerkgebouw verving een oudere neogotische kerk van Soffers.
Auteur: Wim Blankers
Kerk

Bevrijdingsmonument Huijbergen
Het monument 'Bevrijding' in Huijbergen (gemeente Woensdrecht) is een gedenksteen.
De natuurstenen kern van het monument stelt het dorp Huijbergen voor. Daarop bevinden zich twee gestileerde handen van brons, die het wapen van de gemeente vasthouden.
De tekst op het monument luidt:
'BEVRIJDING VREDE'.
Ook staan de namen van een aantal oorlogsslachtoffers op de gedenksteen vermeld.
Symboliek
Het monument staat symbool voor het verzet, de bevrijding en de wederopbouw van Huijbergen.
Locatie
Het monument is geplaatst bij de R.K. kerk op het Canadaplein in Huijbergen (gemeente Woensdrecht).
Monument

O.L.-Vrouw Hemelvaartkerk
De Onze Lieve Vrouw Hemelvaartkerk is een kerkgebouw uit 1952 in basilicastijl, uitgevoerd in de trant van de Delftse School.
De kerk verving een in 1944 door oorlogsgeweld verwoeste neogotische kerk uit 1916.
Kerk

De Zoom
De Zoom is een voormalige turfvaart in de Nederlandse provincie Noord-Brabant, nabij Bergen op Zoom. Tegenwoordig is De Zoom alleen nog van belang voor de waterhuishouding en als ecologische verbindingszone.
De Zoom is 13,5 kilometer lang en ontspringt in België als Oude Moervaart aan de noordkant van de Kalmthoutse Heide, in het veengebied De Nol, en stroomt als Spillebeek ten westen van Essen naar de Nederlandse grens. In Nederland stroomt zij als De Zoom langs Wouwse Plantage en mondt uit in de Theodorushaven in Bergen op Zoom.
Op 17 september 1529 werd tijdens een overleg van Jan III van Glymes met nijverheidslieden besloten de Moervaart uit te breiden naar Essen onder de belofte dat deze turf zou afnemen. Vijfhonderd mannen werden ingezet voor de werkzaamheden. De loop rondom de stad werd in 1530 verlegd naar de noordelijke gracht (Noordvest) en het havenkanaal waar een anthoofd werd aangelegd. De werkzaamheden aan de vaart duurde tot 1580.
Waterlinie
In de periode 1583-1610 verviel de functie als turfvaart omdat de vervening stil lag door oorlogshandelingen in de omgeving. De Zoom kreeg vervolgens een belangrijke functie in de West-Brabantse waterlinie (voltooid in 1628). Deze verdedigde de omgeving van Bergen op Zoom door inundatie.
Kanaal

Watertoren
De watertoren van Bergen op Zoom is in 1899 gebouwd naar ontwerp van D. de Leeuw. Deze architect heeft meer watertorens in Nederland gebouwd, maar de Bergse toren is een van de weinige in Noord-Brabant. De torenconstructie is van dragend bakstenen metselwerk. De gedenksteen in de gevel meldt dat de eerste steen is gelegd door de vijf jaar oude "jongejuffrouw" Constance Hulshof, op 14 september 1899. In tegenstelling tot veel andere watertorens in West Brabant heeft de Bergse watertoren het oorlogsgeweld van najaar 1944 heelhuids weten te doorstaan.

Sint Gertrudiskapel
In 1987 bestond Bergen op Zoom als stad 700 jaar. In dat jaar namen enkele Bergenaren het initiatief tot de bouw van de Sint Gertrudiskapel aan de Binnenschelde. De huidige kapel is een herinnering aan een oude kapel, die in de Middeleeuwen ter ere van Sint Gertrudis even ten zuiden van Bergen op Zoom werd gebouwd.
Volgens een oude legende zou de zoetwaterbron op de oever van de Schelde bij Bergen op Zoom ontsprongen zijn, doordat Sint Gertrudis ter plekke haar abdissestaf in het zand zou hebben gestoken tijdens haar bezoek aan deze streek.
In de nabijheid van de huidige kapel waren vroeger De Geertruidsbronne (met kapel) en de stadsfontein.
Er waren dus twee bronnen.
Tegenwoordig slijt de oorspronkelijke stadsfontein een bijna onzichtbaar bestaan aan de voet van de Olof Palme brug.
Noot: aan de voet van de Brabantse wal zijn talrijke natuurlijke bronnen, gevoed door opwellend zoet grondwater.
Kapel

Grenspaal 237
Nadat België zich in 1830 onafhankelijk had verklaard, heeft het een lange tijd geduurd voordat de scheiding officieel is vastgelegd.
Op 8 augustus 1843 werd dit gevolgd door een verdrag, gesloten in Maastricht, over de markering van de grens.
In datzelfde jaar werd begonnen met het plaatsen van gietijzeren grenspalen, beginnend met grenspaal nummer 1 op het Drielandenpunt in Vaals en eindigend met grenspaal nummer 365 nabij Retranchement in Zeeuws-Vlaanderen, allemaal met jaartal 1843
Grens

Nieuwmoer
Nieuwmoer is de kleinste van de vijf dorpskernen van Kalmthout in de Belgische provincie Antwerpen.
Eeuwenlang was turfwinning een belangrijke pijler waarop de ontginning van de regio steunde. De turf werd langs turfvaarten vervoerd naar Roosendaal.
In het oosten van Nieuwmoer ligt natuurreservaat De Maatjes. De voortzetting hiervan in Nederland heet Matjens.
In het dorp zelf staat de in 1844-1846 gebouwde neogotische Onze-Lieve-Vrouw-Hemelvaartkerk.
Deelgemeente

Achtmaal
Achtmaal is een dorp in de gemeente Zundert in de provincie Noord-Brabant.
Een beroemde inwoonster van Achtmaal was Henriette Roland Holst, een socialiste en dichteres die van 1918-1952 op het landgoed Oude Buisse Heide heeft gewoond en dit in 1945 aan de Vereniging Natuurmonumenten schonk.
De Sint-Corneliuskerk is een rooms-katholieke kerk aan de Pastoor de Bakkerstraat in Achtmaal.
De Heilige Corneliuskerk is gebouwd in 1863.
Hij is ontworpen door P. Soffers. In 1923-1924 werd de kerk uitgebreid.
Het is een driebeukige kruiskerk. De kerk heeft een vierkante kerktoren met achtzijdige spits.
Dorp

Eldersche Turfvaart
De Roosendaalse Vaart is een oude turfvaart van een 15-tal km lang, die werd gebruikt om turf naar de markt in Roosendaal te brengen. Ze behoort tot een stelsel turfvaarten dat in de 14e eeuw en later werd gegraven om de veengebieden met de steden te verbinden.
De Roosendaalse Vaart begint in de Matjens en loopt aanvankelijk in noordwestelijke, later in westelijke richting.
Twee kilometer ten zuiden van Horendonk voegt het voor hetzelfde doel gegraven Kanaal van Roosendaal zich bij de Roosendaalse Vaart, die vervolgens in noordelijke richting door Horendronk loopt en even verderop opnieuw op Nederlands grondgebied komt, waar ze nu de Natte of Elderse Turfvaart wordt genoemd.
Dan loopt ze enkele km ten oosten van Nispen recht op Roosendaal af, waar ze de wijk Langdonk binnenkomt en vervolgens verder loopt, richting het centrum van Roosendaal.
De Roosendaalse Vaart is tegenwoordig een cultuurhistorisch monument.
Informatiebord

??? Horendonk
Horendonk is een dorp of wijk gelegen in de gemeente Essen in de Belgische provincie Antwerpen. Horendonk ligt ten oosten van Essen(-Centrum). Door het dorp loopt de Roosendaalse Vaart. Het dorp heeft bevat enkele buurten: Heiblok, Driehoek, Kraaienberg, Vaartkant, Scham, Raaiberg, Grote Horendonk, Kleine Horendonk en Essen-Duinen.
Bushalte

Moervaart
Een bruggetje over de voormalige turfvaart de Zoom ter plaatse heet de Zoom de Moervaart. De Zoom is een voormalige turfvaart in de Nederlandse provincie Noord-Brabant, nabij Bergen op Zoom. Tegenwoordig is De Zoom alleen nog van belang voor de waterhuishouding en als ecologische verbindingszone. De Zoom is 13,5 kilometer lang en ontspringt in België als Oude Moervaart aan de noordkant van de Kalmthoutse Heide, in het veengebied De Nol, en stroomt als Spillebeek ten westen van Essen naar de Nederlandse grens. In Nederland stroomt zij als De Zoom langs Wouwse Plantage en mondt uit in de Theodorushaven in Bergen op Zoom.
Kanaal

Zoomland
Zoomland is een landgoed en natuurgebied ten oosten van Bergen op Zoom. Het is 308 ha groot en eigendom van Stichting Brabants Landschap. Het landgoed is ontstaan uit vier kleinere landgoederen op de Brabantse Wal, die omstreeks 1700 werden gesticht door Bergse notabelen. Het betrof de landgoederen: Weltevreden of Klein Gemini, Groot Gemini, Goeree of Hengstmere, en 's-Heeren Plantage. Van al deze landgoederen zijn nog overblijfselen aan te treffen in de vorm van lanen, eikenhakhout, houtwallen en grachten. Veel later is er naaldhout aangeplant. In het bos liggen nog enkele heideveldjes, weiden en akkers. De oude laanbomen herbergen holenbroeders als boomklever en bosuil. Ook huizen er vleermuiskolonies.
Natuurgebied

Hoogstraat
Tijdens het beleg van Bergen op Zoom in 1747 zijn de Gertrudiskerk en de Hoogstraat gebombardeerd.
Bij veel huizen is het bouwjaar op de gevel vermeld, het bouwjaar van deze huizen is altijd na 1747.
Het Beleg van Bergen op Zoom was een belegering van de vestingstad Bergen op Zoom door Franse troepen tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog.
Historische gebeurtenis

Beeldentuin
De beeldentuin achter het oude ABG-gebouw is er voor iedereen en de toegang is vrij. Een oase van ca. 5000 m2 groen met wandelpaden. In het park staan nu al 20 grote en kleine beelden en het plan is het aantal verder uit te breiden. Het park is aangelegd naast het tijdelijk ABG op het terrein waar over enkele jaren het nieuwe ABG wordt gebouwd. Het park is ca 100 m lang en 50 breed. De tuin is toegankelijk via de Zuid-Oostsingel.
Bij de balie is een handout beschikbaar met informatie over de beelden.
Verder is iedereen van harte welkom in het restaurant voor een hapje en/of drankje.
Tuin

Sint-Corneliuskerk
Als patroonheilige van de nieuwe parochiekerk te Achtmaal werd in 1863 de in Brabant populaire heilige Cornelius gekozen. De cultus van deze heilige, vooral aangeroepen bij zenuwkwalen en veeziekten, groeide al snel uit tot een kleine regionale bedevaart die tot heden een zekere uitstraling heeft, tot in België toe.
Auteur: Dromos
Kerk

Ontginningslandschap De Maatjes
Het landschap ‘De Maatjes’ is gelegen in de Antwerpse Noorderkempen, langsheen de Nederlandse grens, op grondgebied van de gemeenten Kalmthout en Wuustwezel. Het gebied wordt in het noorden begrensd door de Vissersstraat, in het westen door de Wuustwezelsteenweg, in het zuiden door de Hoofdbaanwatering en in het oosten door de Kruisvaartweg en de rijksgrens met Nederland. ‘De Maatjes’ is een grensoverschrijdend natuurgebied. Het Nederlandse gedeelte wordt ‘De Matjens’ genoemd en is in beheer van Staatsbosbeheer.
Auteur: Onroerend Erfgoed Vlaanderen
Landschapselement

Nieuwmoer
Een landschap en zijn bewoners zijn het resultaat van hun verleden. Dat geldt zeker voor het dorp Nieuwmoer. Waar boven de Moerdijk wordt gesproken over veen, spreekt men in Vlaanderen, Brabant en Zeeland van oudsher over moer. Het nieuwe veen zouden we als noordelingen dus zeggen. Het zal ons niet verbazen als Gilbert van Schoonbeke ook hier zijn turf heeft gehaald. Het was een zeer groot gebied, grofweg in de driehoek Antwerpen - Geertruidenberg – Willemstad. Er is gedurende bijna 5 eeuwen turf gewonnen, dat hoofdzakelijk via Bergen op Zoom en Roosendaal werd afgevoerd.De zoektocht naar brandstoffen eindigt in Nieuwmoer in 1743 als Breda de laatste turf vanuit de Maatjes bij Nieuwmoer krijgt aangevoerd. Voor café Den Turfsteker bij de kerk staat een aardig beeldje van een turfsteker.
Auteur: De Wandelmaker

Wouwse Plantage
Het bosgebied Wouwse Plantage is een wereld van wandelgebieden met bossen en heidevelden. Het zijn de eiken-, beuken- en zware dennenluchten, die uw neusgaten hier binnenstromen.
Auteur: gpscyclingtour
Bos

Militair historisch museum in Achtmaal.
Sinds 30 juni 2002 is het militair historisch museum officieel geopend door de Burgemeester van Zundert. Tijdens uw bezoek aan het museum ziet u een uitgebreide collectie van uniformen, wapens en ander gebruikte materialen uit de periode 1940-1945. Tevens vind u in de collectie vele zaken van de soldaten van de 104e infanterie divisie "The Timberwolves", de bevrijders van de Gemeente Zundert. Er is iemand aanwezig die u alles kan vertellen over deze periode en uw vragen kan beantwoorden.
Bezoekadres:
Nieuwmoerseweg 2c, 4885 KK Achtmaal, Tel: 076-5985800
Openingstijden:
Ons museum is geopend op zaterdagmiddag vanaf 13.00 en verder op afspraak. Ook grote groepen zijn welkom. Men dient dan wel eerst van tevoren contact op te nemen. De entree bedraagt € 2,00. Kinderen beneden 12 jaar gratis.
http://www.timberwolves.nl
Auteur: Toineke
Museum

Finish
POI

Kapel O.L.V. op de Buisse Heide
Deze kapel is op 8 oktober 2017 ingehuldigd door J. Bonny Bisschop van Antwerpen.
De Vlaamse zakenman Jozef Delcroix bezit een grensoverschrijdend gebied, dat reikt van Achtmaal in Nederland tot Nieuwmoer in België. Hij jaagt en ontspant haast wekelijks in het gebied. In 2017 liet hij deze kapel bouwen. De inwijding werd gedaan door Antwerpse bisschop Johan Bonny.
De glas in lood ramen zijn afkomstig van het Belgische glasraamatelier Erwin Snijders. De kwaliteit en de details van de brandschilderingen zijn van een bijzonder hoog niveau.
Kapel

Uitkijktoren Kraaijenberg
Uitkijktoren bij bezoekerscentrum "Kraaijenberg" van Brabants Landschap.
De uitkijktoren staat op de rand van de Brabantse Wal en biedt uitzicht op het Markiezaatsmeer, Bergen op Zoom en Woensdrecht.
Nabij de Kraaijenberg is een parkeerplaats.
Uitzichttoren

Fietsroute TC de Markies 2023 - Verbindingsweg