Zundert
De omgeving van Zundert werd vanaf de achttiende eeuw ontdekt door regentenfamilies die de grote stad ontvluchtten. Vooral 's zomers was daar de hitte en stank niet om te harden. In de negentiende eeuw nam de gewoonte om de zomer door te brengen op het platteland pas echt grote vormen aan. Meer en meer burgergeslachten volgden het voorbeeld van de aristocratie. Door zich ook een buitenplaats aan te schaffen, konden zij hun geslacht een quasi-aristocratische status geven. Er was nog een andere reden waarom burgers landgoederen stichtten. De kapitaalkrachtige burgerij in Nederland had lange tijd, tot ongeveer 1875, weinig belangstelling voor nieuwe technische ontwikkelingen. Ze bleef op de handel vertrouwen. Men bleef in deze kringen gericht op een ambachtelijk bedrijfsleven. Liever dan zijn winsten te steken in innovatie, investeerde men in landerijen en ontginningen. Heidegrond was ook nog eens tegen zeer lage prijzen te koop. Daarbij kwam dat de gemeente Zundert via de aanleg van een steenweg van Antwerpen naar Breda (1800-1813), een zogenaamde Napoleonsweg, makkelijker bereikbaar werd.
Auteur: Dromos
Meer informatie
Deelgemeente

Nispen
Nispen is een oud dorp. In 1157 wordt het al vermeld onder de naam Nisipa. Het wordt genoemd in een oorkonde die een schenking van diverse goederen van Arnulfus de Brabander aan de abdij van Tongerlo bevestigde. De plaats was de zetel van de parochie Nispen, deze was onder meer uitgestrekt over de plaatsen Kalmthout, Essen, Nieuwmoer, Achterbroek, Wildert, Nispen, Roosendaal en Zegge. De plaatsnaam Nispen is waarschijnlijk ontleend aan de betekenis watertje door een laaggelegen land of in het water stekend land. Er wordt echter ook wel gezegd, dat het ontleend is aan de betekenis het heilzame water of het geneeskrachtige water. Iedere laatste zondag van augustus is in Nispen de jaarlijks terugkerende dorpsbraderie. In het dorp bevindt zich de Molen van Aerden, een beltmolen met een uniek zelfzwichtingssysteem. Deze molen heeft geen zeilen, maar kleppen op de wieken.
Auteur: Magny
Meer informatie
Dorp

'T Wit Uiltje
zo’n typische Belgisch uitspanning “in the middle of nowhere”, waar het goed toeven is, de koffie voortreffelijk smaakt en het bier Bourgondische schuimt. Een pauze is hier een noodzaak!
Auteur: Toineke
Meer informatie
Restaurant

Begin van Henriette's wandeling
De Oude Buissche Heide in West-Brabant is in het leven van Henriëtte Roland Holst van grote betekenis geweest. Ze schreef er vele dichtbundels, biografieën en politieke boeken en ontving er beroemde schrijvers en politici. Natuurmonumenten heeft op het landgoed een wandelroute uitgezet. Aan de hand van haar gedichten en een routebeschrijving komt het landgoed uit haar tijd voor de wandelaar weer tot leven.
Auteur: Toineke
Route start

Uitkijktoren Kraaijenberg
Uitkijktoren bij bezoekerscentrum "Kraaijenberg" van Brabants Landschap. De uitkijktoren staat op de rand van de Brabantse Wal en biedt uitzicht op het Markiezaatsmeer, Bergen op Zoom en Woensdrecht.
Auteur: Rink
Uitzichttoren

Bezoekerscentrum Kraaijenberg
Bezoekerscentrum "de Kraaijenberg" van Brabants Landschap met wisselende tentoonstellingen mbt de natuur. Iedere zondag geopend van 12.00 tot 16.00 uur, in de zomermaanden ook op de woensdagmiddag. De uitkijktoren en de vogelkijkhut zijn tussen zonsopgang en zonsondergang geopend. Toegang gratis!
Auteur: Rink
Bezoekerscentrum

Molen van Aerden
De Molen van Aerden is een windmolen van het type beltmolen. De molen bevindt zich in het Noord-Brabantse Nispen .De molen is gebouwd in 1850 en werd gebruikt als korenmolen. Opdrachtgever voor de bouw was Johannes van de Weijgert, die de molen vier jaar later verkocht aan Johannes Ludovicus Aerden uit Wouw. Hij was een zoon van Jacobus Aerden die niet alleen eigenaar was van molen De Arend aldaar, maar ook van de molen in Essen-Hoek. Om minder afhankelijk te zijn van de wind werd in 1883 een stoommachine geplaatst en in 1903 een petroleummotor. In 1918 kreeg de molen aansluiting op het elektriciteitsnet. Toch werd ook op de wind gemalen: in 1936 installeerde molenmaker Marinus van Riet zijn systeem van zelfzwichting, het van Riet-systeem, op beide roeden.
Auteur: Wikipedia
Molen

Wouwse Plantage
Wouwse Plantage, vroeger ook Pindorp genaamd,
is een dorp in de gemeente Roosendaal, in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het dorp ligt dicht bij de boswachterij Wouwsche Plantage.
De in de 2e helft van de 19e eeuw ontstane nederzetting werd aanvankelijk Stenen Kamer, Nieuwdorp, Nieuwe Dorp of kortweg Dorp genoemd. Ook de namen Wildenhoek en Wildebroek werden gebruikt.
Auteur: Wikipedia
Deelgemeente

Langeschouw
Langenschouw is een buurtschap in de gemeente Rucphen in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het ligt in het zuiden van de gemeente, aan de grens met België.
Auteur: Wikipedia
Stad

Steenpaal
Steenpaal is een buurtschap in de gemeente Rucphen in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het ligt in het zuidwesten van de gemeente, aan de Belgische grens en dicht bij de buurtschappen Heijbeek en Nispense Achterhoek.
Direct tegenover Steenpaal, aan de Belgische zijde van de grens, ligt eveneens een buurtschap Steenpaal. Van 1648-1672 bevond zich hier een grenskerk ten behoeve van de katholieken uit Roosendaal en Nispen.
Landmark

Nispense Achterhoek
Nispende Achterhoek is een buurtschap in de gemeente Rucphen in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het ligt in het zuidwesten van de gemeente, tegen de Belgische grens, dicht bij Steenpaal en Heijbeek.
Stad

Verzorgingsplaats Wouwse Tol
Verzorgingsplaats Wouwse Tol is een verzorgingsplaats in Nederland, gelegen aan de A58 Eindhoven-Vlissingen tussen afrit 26 en knooppunt Zoomland, ten zuidwesten van Wouw, in de gemeente Bergen op Zoom. De verzorgingsplaats bestaat uit Wouwse Tol-Noord en Wouwse Tol-Zuid.
De "Wouwse Tol" deelt haar naam met de dorpen Wouw en Wouwse Plantage, het landgoed Wouwse Plantage en het bos Wouwsche Plantage, allen gelegen in de gemeente Roosendaal. Wouwse Tol-Noord heette eerst Bolusberg. Wouwse Tol-Zuid heette Zeezuiper naar een gelijknamig natuurgebied.
Berg

Antwerpsestraat 56
Het pand aan de Antwerpsestraat 56 te Bergen op Zoom is een van oorsprong café-restaurant met bovenwoningen gebouwd naar een ontwerp van F.C. Rampart in de stijl van de Amsterdamse School. Het twee- en deels drielaagse hoekpand heeft een V-vormige plattegrond, die de straathoek volgt. Het werd gebouwd in 1930 in opdracht van bierbrouwerij d'Oranjeboom.
Gebouw

Spui Schijf
De spui in Schijf.
Een turfvaart die van de veengebieden naar de uitvoerhaven liep, had soms een groot verval. Zonder kunstgrepen zou de vaart dan ook leeglopen. Vaarten stonden dan ook niet het hele jaar door vol met water. Om toch over voldoende water te beschikken op het moment van turftransport was een ingenieus systeem van sluisjes, stuwtjes en waterreservoirs ingericht. En hier was zo'n sluisje.
Auteur: Wim Blankers
Informatiebord

CENTRUM SCHIJF
Centrum Schijf met informatieborden over de turfwinning.
De naam Schijf is afkomstig van Swerte Scive: zwarte schijf, hetgeen gestoken turf was die uit de veengebieden van het huidige Schijf gewonnen werd. Het betrof turf van hoge kwaliteit die in dunne plakken werd uitgestoken en daarna aangestampt, zodat ze op schijven leek. Swerter scive werd uitgesproken als Swert Schijf, wat later 'Het Schijf' is geworden.
Auteur: Wim Blankers
Dorp

Omgangstraat
In Sprundel herinnert de Omgangstraat nog aan de middeleeuwse Kruisprocessie.
Auteur: Wim Blankers
Straat

Sint-Martinuskerk
Bakstenen kerk in traditionele vormen met toren.
Gebouwd in 1939-1940 naar ontwerp van A.W. en B.P.J. Oomen uit Oosterhout.
Breed middenschip met lage en smalle zijbeuken en lage transeptarmen.
Orgel, afkomstig uit een onbekend klooster in Vlaanderen, vermoedelijk gebouwd ca 1700 door Jacobus van Eynde.
In 1909 in de toenmalige kerk van Schijf geplaatst en in 1985 door Vermeulen (Weert) gerestaureerd.
Het kerkgebouw verving een oudere neogotische kerk van Soffers.
Kerk

Watertoren
De watertoren van Bergen op Zoom is in 1899 gebouwd naar ontwerp van D. de Leeuw. Deze architect heeft meer watertorens in Nederland gebouwd, maar de Bergse toren is een van de weinige in Noord-Brabant. De torenconstructie is van dragend bakstenen metselwerk. De gedenksteen in de gevel meldt dat de eerste steen is gelegd door de vijf jaar oude "jongejuffrouw" Constance Hulshof, op 14 september 1899. In tegenstelling tot veel andere watertorens in West Brabant heeft de Bergse watertoren het oorlogsgeweld van najaar 1944 heelhuids weten te doorstaan.

Sint Gertrudiskapel
In 1987 bestond Bergen op Zoom als stad 700 jaar. In dat jaar namen enkele Bergenaren het initiatief tot de bouw van de Sint Gertrudiskapel aan de Binnenschelde. De huidige kapel is een herinnering aan een oude kapel, die in de Middeleeuwen ter ere van Sint Gertrudis even ten zuiden van Bergen op Zoom werd gebouwd.
Volgens een oude legende zou de zoetwaterbron op de oever van de Schelde bij Bergen op Zoom ontsprongen zijn, doordat Sint Gertrudis ter plekke haar abdissestaf in het zand zou hebben gestoken tijdens haar bezoek aan deze streek.
In de nabijheid van de huidige kapel waren vroeger De Geertruidsbronne (met kapel) en de stadsfontein.
Er waren dus twee bronnen.
Tegenwoordig slijt de oorspronkelijke stadsfontein een bijna onzichtbaar bestaan aan de voet van de Olof Palme brug.
Noot: aan de voet van de Brabantse wal zijn talrijke natuurlijke bronnen, gevoed door opwellend zoet grondwater.
Kapel

Binnenschelde
De Binnenschelde is een recreatieplas in Bergen op Zoom waar de mogelijkheid bestaat om te zwemmen, kanoën, windsurfen enzovoorts. De plas ontleent zijn naam aan de Oosterschelde, die vroeger tot aan Bergen op Zoom reikte maar nu door de aanleg van eerst de Markiezaatskade en vervolgens de Oesterdam een eind verder westelijk zijn oostkust vindt.
Meer

Wacht bij de vaarten
Paar jaar geleden stond hier een informatie bord over de Eerste Wereldoorlog. Tijdens WO1 hielden de Duitse soldaten de wacht bij de vaarten om te voorkomen dat er via het water werd gesmokkeld. Voor iedereen was er een voedseltekort. Er werd eten gedeeld, geruild, gekocht en opgeeist.
Informatiebord

Zoomland
Zoomland is een landgoed en natuurgebied ten oosten van Bergen op Zoom. Het is 308 ha groot en eigendom van Stichting Brabants Landschap. Het landgoed is ontstaan uit vier kleinere landgoederen op de Brabantse Wal, die omstreeks 1700 werden gesticht door Bergse notabelen. Het betrof de landgoederen: Weltevreden of Klein Gemini, Groot Gemini, Goeree of Hengstmere, en 's-Heeren Plantage. Van al deze landgoederen zijn nog overblijfselen aan te treffen in de vorm van lanen, eikenhakhout, houtwallen en grachten. Veel later is er naaldhout aangeplant. In het bos liggen nog enkele heideveldjes, weiden en akkers. De oude laanbomen herbergen holenbroeders als boomklever en bosuil. Ook huizen er vleermuiskolonies.
Natuurgebied

Turfvaart Sprundelsebaan
De Turfvaart is een waterloop van ongeveer 24 km lengte die via de natuurgebieden Pannenhoef en Vloeiweide langs Effen naar Breda loopt, waar hij uitmondt in de Aa of Weerijs. De Turfvaart werd in de 17e eeuw gegraven. Het eerste deel van de Turfvaart kwam in 1619 gereed. De vaart was een belangrijke ader van waaruit het gebied werd verveend. De vaart zorgde voor ontwatering van het veenmoeras en de turf werd er door naar Breda vervoerd. Op de terugweg namen de turfschepen mest mee, om daarmee het verveende gebied vruchtbaar te maken. De vervening begon einde 17e eeuw al te tanen, daar de beste winplaatsen reeds verveend waren. De laatste turfvracht werd in 1733 naar Breda vervoerd.
Kanaal

Turfvlet
Een sculptuur de Turfvlet is gevuld met 'turf' en daardoor tot de 'Schijfse Turfvlet' is gedoopt. Omringt door een zitje, informatiebord, bomen en natuurlijk de kruisende wegen vormt het geheel een cultureel rustpuntje voor iedereen die er passeert.
Informatiebord

Turfvaart Buntweg
De Turfvaart is een waterloop van ongeveer 24 km lengte die via de natuurgebieden Pannenhoef en Vloeiweide langs Effen naar Breda loopt, waar hij uitmondt in de Aa of Weerijs. De Turfvaart werd in de 17e eeuw gegraven. Het eerste deel van de Turfvaart kwam in 1619 gereed. De vaart was een belangrijke ader van waaruit het gebied werd verveend. De vaart zorgde voor ontwatering van het veenmoeras en de turf werd er door naar Breda vervoerd. Op de terugweg namen de turfschepen mest mee, om daarmee het verveende gebied vruchtbaar te maken. De vervening begon einde 17e eeuw al te tanen, daar de beste winplaatsen reeds verveend waren. De laatste turfvracht werd in 1733 naar Breda vervoerd.
Kanaal

Vredeskapel Nispen
De Vredeskapel aan de Heijbeeksestraat is een kleine zeshoekige bakstenen kapel, gewijd aan Maria, Koningin van de Vrede. Ze is gebouwd ter herdenking van de oorlogsslachtoffers, werd ingewijd in 1946 en werd ontworpen door Jos Cuypers.
Kapel

Visdonk
Visdonk is de naam van een landgoed dat zich bevindt ten zuiden van Roosendaal en ten oosten van Nispen in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Het gebied omvat 300 ha. Het gebied omvat een afwisseling aan percelen naald- en loofbos, akkers en weiden, heide, een ven (Rozenven) en houtwallen. De heide wordt begraasd door Kalmthoutse schapen, en er is een herten- en moeflonkamp. In de 17de eeuw bestond er al een hoeve met de naam Visdonk. Het landgoed is een combinatie van een oude veen- en heide-ontginning. In het eind van de 19de eeuw was landgoed Visdonk een familiebezit van de familie Laurijssen, De heer Frans Laurijssen hield eenmaal per jaar zitdag in het koepeltje (later theehuis Visdonk) voor de pachters. In 1952 werd het landgoed aan de gemeente Roosendaal verkocht. Hierbij werd wel bedongen, dat het gebied niet voor stads-uitbreiding gebruikt mag worden, dus dat het landbouw- en recreatiegebied moest blijven. Het beheer van de 110 ha natuur is begin 2010 overgedragen aan de Vereniging Natuurmonumenten.
Natuurgebied

T Huis
In april 2012 is op het landgoed het T-huis geopend. Dit moderne en duurzame gebouw biedt onderdak aan het Milieu Educatief Centrum (MEC) Roosendaal, Brasserie T-Huis en een beheerkantoor van Natuurmonumenten.
Eet en drinkgelegenheid

Beeldentuin
De beeldentuin achter het oude ABG-gebouw is er voor iedereen en de toegang is vrij. Een oase van ca. 5000 m2 groen met wandelpaden. In het park staan nu al 20 grote en kleine beelden en het plan is het aantal verder uit te breiden. Het park is aangelegd naast het tijdelijk ABG op het terrein waar over enkele jaren het nieuwe ABG wordt gebouwd. Het park is ca 100 m lang en 50 breed. De tuin is toegankelijk via de Zuid-Oostsingel.
Bij de balie is een handout beschikbaar met informatie over de beelden.
Verder is iedereen van harte welkom in het restaurant voor een hapje en/of drankje.
Tuin

Fietsroute TC de Markies 2023 - Klein Zundert
Route via Lange Schouw, landgoed Wallstein-Hulsdonk en terug via Klein Zundert, Sprundel en Schijf. I.v.m. ontwijken fietspad Nederheide tot Rozenvendreef nieuwe lus via Rucphensebaan en Schijfsebaan, via Horendonk terug. Finale Tol